Bilim insanları Kıyamet Buzulu'nun beklenenden daha hızlı eridiğini keşfetti

Küresel ısınma, gezegenimiz için geri dönülemez sonuçlar doğuran derin bir süreci başlattı.

Dünya genelinde sıcaklıklar her geçen gün artarken bilim insanları da iklim krizinin etkilerini daha net anlayabilmek için kritik araştırmalar yürütüyor.

Bu kapsamda bir grup buzul bilimci, iklim geleceğimiz açısından büyük önem taşıyan bir çalışmaya imza attı.

'KIYAMET BUZULU'

Batı Antarktika'da bulunan ve olası bir çöküşünün yol açacağı felaketler nedeniyle 'Kıyamet Buzulu' olarak adlandırılan Thwaites Buzulu, küresel deniz seviyesindeki yükselişe dair tahminlerde en büyük belirsizlik kaynaklarından biri kabul ediliyor.

Florida büyüklüğündeki bu devasa buzul, erişilmesi en zor bölgelerden birinde yer alıyor. On yıllardır geri çekilen buzulun eriyen kısmı, günümüzde küresel deniz seviyesindeki artışın yaklaşık yüzde 4'ünü oluşturuyor.

KÜRESEL DENİZ SEVİYESİ

Ancak buzulun erime ve geri çekilme mekanizmaları son derece karmaşık.

Bu durum, buzulun geleceğini ve küresel deniz seviyesine etkilerini kesin olarak modellemeyi zorlaştırıyor.

Thwaites'in tespiti ve takibi kritik bir görev; zira buzul tamamen çöktüğü takdirde tek başına deniz seviyesini 60 santimetreden fazla yükseltecek miktarda su barındırıyor.

ÇOK SAYIDA BÖLGE SULAR ALTINDA KALABİLİR

Ayrıca Antarktika buz tabakasını tutan bir 'kilit' işlevi gördüğünden, çökmesi durumunda toplam deniz seviyesi yükselmesi yaklaşık 3 metreyi bulabilir.

Bu da Miami'den Manila'ya kadar pek çok kıyı kentini sular altında bırakma potansiyeli taşıyor.

Kaliforniya Üniversitesi ve NASA'nın Jet İtki Laboratuvarı'ndan buzul bilimciler, bu devasa yapının altında gerçekleşen süreçleri daha doğru yansıtan yeni bir buz tabakası modeli geliştirdi.

DİNAMİK SÜREÇ

Thwaites'in hızlı geri çekilmesinin ana nedeni, buzun deniz tabanından ayrılarak okyanus üzerinde yüzmeye başladığı 'topraklama hattı' bölgesinde yaşanan süreçler.

Kaliforniya Üniversitesi (UCLA) araştırmacısı ve çalışmanın başyazarı Mattia Poinelli, geleneksel buz tabakası modellerinin topraklama hattını durağan bir sınır olarak ele aldığını, ancak açık okyanusa ulaşan buzulların altında çok daha dinamik bir süreç işlediğini vurguluyor.

Uydu verileri, topraklama hattının gelgit hareketleriyle sürekli yükselip alçaldığını ve deniz suyunun kilometrelerce içeri girmesine izin veren bir 'topraklama bölgesi' oluşturduğunu gösteriyor. Poinelli, nispeten sıcak okyanus suyunun buz tabakasının derinliklerine kadar sızmasıyla erimenin hızlandığını belirtiyor.

KÜRESEL ISINMA

Nature Communications dergisinde yayımlanan araştırmaya göre, yeni model bu 'topraklama bölgesi' dinamiklerini hesaba kattığında şaşırtıcı bir sonuç ortaya çıkıyor: Thwaites Buzulu, ek bir küresel ısınma olmasa dahi 2100 yılına kadar deniz seviyesine 3 santimetre katkıda bulunabilir. Bu miktar, önceki modellerin öngördüğünün iki katına karşılık geliyor.

Thwaites'in üzerinde bulunduğu taban aşağı doğru eğimli olduğu için eridikçe daha fazla buz kütlesi sıcak okyanus suyuyla temas ediyor. Yine de buzulun altında, akışı yavaşlatan ve yapıyı destekleyen iki büyük su altı sırtı bulunuyor. Ancak araştırma, topraklama bölgesindeki erimenin, buzun "Mouginot Sırtı" olarak bilinen yapıdan kopuşunu hızlandırdığını gösteriyor. Yüzyılın sonuna kadar buzulun bu sırttan çözülme olasılığı yüzde 60 olarak hesaplanıyor; bu durum gerçekleşirse buzul, eğimli taban boyunca bir sonraki su altı sırtına doğru hızla geri çekilecek.

KIYI TAŞKINLARI

3 santimlik bir deniz seviyesi artışı ilk bakışta küçük görünebilir; ancak kıyı şeritlerindeki nüfus ve altyapı için fırtına kabarmaları ve taşkın risklerini katlanarak artırıyor. Araştırma yazarlarından Prof. Eric Rignot, bulguların önümüzdeki onlarca yılda beklenenden çok daha yüksek kıyı taşkını riskine işaret ettiğini belirtiyor. Colorado Boulder Üniversitesi'nden Ted Scambos da çalışmanın deniz seviyesi tahminlerinde bir dönüm noktası olduğunu vurguluyor.

Öte yandan uzmanlar, buzulun altından doğrudan gözlem verisi elde etmenin şart olduğu konusunda hemfikir. İngiliz Antarktika Araştırması'ndan deniz jeofizikçisi Robert Larter, buz kayıp hızını kesinleştirmek için topraklama bölgesindeki süreçlerin daha ayrıntılı incelenmesi gerektiğini, Thwaites altındaki ortamın mevcut modellerden çok daha karmaşık olabileceğini ifade ediyor.

SAHA GEZİSİ DÜZENLENECEK

Bu doğrultuda araştırmacılar, gelgit ve su akışlarını yerinde ölçebilecek cihazları buzulun altına yerleştirmek üzere 2028 yılında bölgeye saha gezisi düzenlemeyi planlıyor.

İklim değişikliğinin buz tabakaları üzerindeki yıkıcı etkisi uzun zamandır biliniyor; fakat buzulların alt kısmında yaşanan süreçlere dair her yeni keşif, durumun ciddiyetini daha net ortaya koyuyor. Prof. Rignot, küresel emisyonların derhal azaltılması gerektiğini, ancak emisyonlar durdurulsa bile geçmişte verilmiş olan hasar nedeniyle deniz seviyelerindeki yükselişin kaçınılmaz olarak devam edeceğini hatırlatıyor.

Kaynak: {Haber Merkezi}